Лясы – наша багацце

  • А. ЕРМАКОВА, Новае жыццё №47/2018 от 13 июня 2018 29 августа 2018 10:09 Природа и экология Беларуская

    Усім вядома, што лясы – гэта наша нацыянальнае багацце і здабытак. Агульная плошча зямель ляснога фонду па рэспубліцы складае 9582,0 тыс. га, або 39,8% тэрыторыі, а па ДЛГУ «Навагрудскі лясгас» землі ляснога фонду складаюць 98,9 тыс. га, лясістасць тэрыторыі 34,2%. 

    Асноўная задача лесу – атрыманне драўнянай і недраўнянай прадукцыі. Лясная гаспадарка Беларусі, як і іншых краін, арыентавана на вырошчванне здаровых і ўстойлівых насаджэнняў. Атрыманне прыбытку ад продажу якаснай дзелавой драўніны з'яўляецца канчатковым вынікам гаспадарчай дзейнасці нашай галіны. Пры гэтым усе мерапрыемствы, якія праводзяцца ў лясах, выконваюцца з улікам патрабаванняў існуючых нарматыўных дакументаў і скіраваны на рацыянальнае, незнасіленае і небесперапыннае выкарыстанне лясоў.Часта можна пачуць ад людзей, што нашы лясы захламлены, не спальваюцца пасечаныя рэшткі пасля правядзення высечак, маецца паваленая і мёртвая драўніна. Так, наяўнасць мёртвай драўніны з'яўляецца крыніцай (рэзерватам) для фарміравання ачагоў ствалавых шкоднікаў і грыбных захворванняў лесу, які расце. Таму асноўная задача, якая стаіць перад работнікамі лясной гаспадаркі, – не дапускаць развіцця гэтых ачагоў шкоднікаў і хвароб для фарміравання прадукцыйных лясоў.

    Акрамя таго, наяўнасць вялікага аб'ёму мёртвай драўніны ў лесе з'яўляецца крыніцай пірагеннай небяспекі, асабліва ў экстрэмальна гарачыя і засушлівыя гады.Значныя сродкі пры вядзенні лясной гаспадаркі ўкладваюцца ў мерапрыемствы па навядзенні парадку – уборка захламленасці, выбарачныя санітарныя высечкі, уборку адзінкавых дрэў. Асаблівы парадак забяспечваецца работнікамі лясной гаспадаркі ў рэкрэацыйных зонах, каб захламленасць або аслабленыя і завіслыя дрэвы не стваралі небяспеку для насельніцтва. У сярэднім штогод лясгасам праводзяцца такія высечкі на плошчы каля 2,6 тыс. га і высякаецца 25-26 тыс. куб. м па­шкоджанай і сухастойнай драўніны.

    Найбольш частая прычына з'яўлення мёртвай драўніны – гэта бураломы, ствалавыя шкоднікі і пажары. Мёртвая драўніна з'яўляецца і ў выніку канкурэнцыі дрэў у лесе. Такія дрэвы паміраюць часцей за ўсё стоячы, яны паслабленыя і як субстрат маюць менш пажыўных рэчываў. Ну і, вядома, натуральная смерць па ўзросце. Яшчэ пры жыцці на дрэве ўтвараюцца адмерлыя ўчасткі, яны засяляюцца грыбамі і арганізмамі, якія стымулююць пра­цэс разлажэння драўніны. З'яўленню мёртвай драўніны спрыяюць і бабры, доўгачасовыя падтапленні, атмасферныя з'явы.Для людзей, якія не вельмі знаёмы з працай лясной экасістэмы, мёртвая драўніна можа здавацца смеццем, ад якога абавязкова трэба ачысціць лес, каб той выглядаў дагледжана і прыгожа. Аднак мёртвае дрэва – гэта не толькі канец, але і пачатак новага жыцця. Калі дрэва памірае, у ім зара­джаецца новае жыццё. Мёртвая драўніна таксама важная таму, што стварае экалагічныя нішы, якія без яе ў лесе не ствараліся б наогул. Сухастой і буйныя павалы слу­жаць асяроддзем пасялення для каля 1400 відаў насякомых, 600 відаў грыбоў, лішайнікаў, моху, папараці, павукоў, смаўжоў, а таксама розных відаў птушак, млекакормячых.

    Мёртвая драўніна таксама з'яўляецца важнай крыніцай мікраэлементаў для лесу. Прадукты разлажэння ствалоў, галін і каранёў дрэў назапашваюцца ў глебе. Ад колькасці гэтых рэчываў зале­жыць урадлівасць лясной глебы, што забяспечвае маладыя дрэўцы неабходным мінеральным харчаваннем, а назапашанай у драўнянай трусе вільгаці хапае звычайна на ўвесь летні сезон. Пры вытворчасці лесасечных работ лесанарыхтоўшчыкі ўмацоўваюць адходамі сваёй вытворчасці валокі, па якіх рухаецца тэхніка, тым самым не толькі падтрымліваючы магчы­масць работы тэхнікі, але і абараняючы верхнія ўрадлівыя пласты глебы ад пашкоджанняў, якія наносяцца цяжкай тэхнікай.Такім чынам, для захавання біяразнастайнасці лясных экасістэм неабходнасць наяўнасці сухастою не павінна выклікаць пярэчанняў, асабліва ў тых лясах, асноўная задача якіх і ёсць захаванне экасістэм, у тым ліку на асабліва ахоўных тэрыторыях – для захавання экалагічнага балансу.Беражлівым стаўленнем да лесу і дазволам яму развівацца так, як задумана прыродай, мы клапоцімся не толькі пра сябе, але і пра будучыню адной велізарнай устойлівай сістэмы – нашай планеты.        

    Теги: 
    • {Нет тегов}