Суладдзе жыцця — у “Суквецці культур”

  • Анатоль БЕНЗЯРУК, Сельская праўда 86/2015 от 04 ноября 2015 17 ноября 2015 15:17 КалейдоскопКультура Беларуская

    У апошні кастрычніцкі дзень Маларыта прымала ўдзельнікаў і гасцей абласнога тура ХІ Рэспубліканскага фестывалю нацыянальных культур “Суквецце культур”. Сярод шматлікіх выступоўцаў і народных майстроў свой годны след пакінулі і нашы землякі.

    Закуліссе, альбо Хто пашкодзіў свой абцасік?

    НІХТО ЦЯПЕР не заспрачаецца — абласны тур прэстыжнага (і сапраўды міжнароднага!) фестывалю — знакавая падзея для невялікага раённага цэнтра, які праз лічаныя месяцы адсвяткуе свае 450-ыя ўгодкі. Тады, у далёкім 1566 годзе, паблізу існавалі вёскі Малая і Вялікая Рыта. Апошняя, большая па памерах, кіравала войтаўствам. Аднак часы мяняюцца. Цяпер Маларыта — горад, а Вялікарыта так і засталася сельскім паселішчам. Відаць, ёсць здаўна ў маларытчан прага да развіцця, уменне падхопліваць (сабе на карысць) усё новае і цікавае.

    Апошнім часам абласны тур “Суквецця культур” замацаваўся за Маларытай і сваёй прысутнасцю кожны раз дадае вагу гораду на аднайменнай рацэ. Хоць міжволі згадваюцца спрэчкі васьмігадовай даўніны, калі Жабінка прымала ў сябе “Суквецце”, але на прапанову ўпраўлення культуры зрабіць фестываль традыцыйным у нашым горадзе не пагадзілася. “Сцяг фестывалю” падхапілі паўднёвыя суседзі, а нам дасюль не хапае, як модна цяпер казаць, крэатыўнага культурнага відовішча абласнога і тым больш рэспубліканскага маштабу.

    Таму ў мінулую суботу на берагі рэчкі Маларыта, а не Жабінка ўжо ў трэці раз накіраваліся самыя таленавітыя творцы з розных куткоў Берасцейшчыны — вобласці, дзе жывуць і працуюць, ствараючы дабрабыт і прыгажосць палескага краю, каля сотні нацыянальных меншасцяў, дзясятак з іх прэзентавалі ў Маларыце свае песні, танцы, вырабы народнай кухні і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

    Па ўсім адчувалася: вялікаму святу папярэднічалі месяцы карпатлівай працы арганізатараў фестывалю (у іх ролі — супрацоўнікі абласнога грамадска-культурнага цэнтра, галоўнага ўпраўлення ідэалагічнай работы, культуры і спраў моладзі аблвыканкама, мясцовага райвыканкама).

    За колькі гадзін да пачатку відовішча Вялікая зала ў гарадскім Доме культуры не пуставала. Калектывы рабілі “генеральную прагонку” і не шкадавалі ні галасоў сваіх, ні ног. Прынамсі, рэжысёру свята Сяргею Матузку давялося нават сцэну прыбіраць са словамі:

    — Хто згубіў набойку ад абцаса?

    Цікавінкі розныя,

    альбо Хто паспытае “Кінське м’ясо”?

    А Ў ТОЙ САМЫ ЧАС дзея, якую проста нельга было абмінуць, разварочвалася на пляцоўцы каля ГДК. Гэта свае вырабы выставілі ўдзельнікі “Куточка талентаў і густаў”. На вышыні былі гаспадары, што стварылі сапраўдны “Украінський шинок”. Чаго тут толькі не было! Мне даспадобы прыйшлося “Кінське м’ясо”. Гэтую простую народную ўкраінскую страву нярэдка спрабаваў і раней (ад цешчы Ганны Аляксандраўны), але ж ніколі не здагадваўся, што гэткім “мясам” завуцца… запечаныя ў сапраўднай печы качаны капусты!

    Зацікавілі і экзатычныя кулінарныя прысмакі. Як спяваецца ў вядомай песні: “Друга ты никогда не забудешь, если с ним повстречался в Москве”. Гэтак адбылося і ў жыцці ўзбечкі Мехрынісо, якая сустрэлася з будучым мужам-беларусам у расійскай сталіцы і вось ужо пяць год носіць прозвішча Анціпаровіч, жыве на Кобрыншчыне, ва Ушкавіцах, гадуе дзяцей — Бягзота і Марту.

    На фестывалі “Маці-Сонца” (так перакладаецца яе імя) літаральна свяцілася, як яркае сонца яе далёкай радзімы. Жанчына не толькі прапаноўвала знаёмыя беларусам плоў і ляпёшкі, але й загадкавыя стравы — катламу і талпух, а яшчэ проста на выдатна праспявала на канцэрце ўзбекскую баладу. А вось майстар азербайджанскай кухні Таццяна Габібаўна Маставая з Івацэвіцкага раёна расказала не столькі пра стравы, як пра жыццё ў Беларусі:

    — Дачка пайшла за беларуса, а я за ёю пацягнулася (трэба ж трох унучак даглядаць). Беларусы — народ ціхі, спакойны, неэмацыянальны, асабліва ў параўнанні з намі. Адзінае, што ў вас не падабаецца — гэта схільнасць да выпіўкі, а ў астатнім няма больш цудоўнага народу! Прынялі нас, як братоў. Дачка шчаслівая са сваім Дзмітрыем, а ў азербайджанскіх сем’ях шчасце дзіцяці даражэй за ўсё.

    Так, быць дэгустатарам на такім свяце — сапраўднае выпрабаванне. Ад кожнага — прапанова пакаштаваць, і паспрабуй адмовіцца! Старшыня журы, народны артыст Беларусі, мастацкі кіраўнік нацыянальнага акадэмічнага народнага хору імя Цітовіча Міхаіл Дрынеўскі, не стамляючыся, хваліў гаспадынь, з гонарам вытрымаў “выпрабаванне”.

    Ад нацыянальных кухань госці свята переходзілі да народных рамёстваў (дарэчы, усе майстры без выключэння цалкам заслужана атрымалі дыпломы за ўдзел у “Суквецці культур”). Бадай, агульную думку агучыла берасцейка Наталля Главацкая:

    — Доўга займалася не тым, чым хацелася (была дырэктарам фірмы). І толькі ў рамястве знайшла водгук сваёй душы. Як спявае яна — рукі патрабуюць узяцца за справу. У вырабе цацак з войлаку — выхад натхнення і сапраўдная радасць.

    Надзвычай прыемна было знайсці сярод майстроў і “родную душу” — Людмілу Кацюбка з Азятаў, што дэманстравала гожыя вышыванкі, створаныя яе таленавітымі рукамі.

    Кветка сяміколерная,

    альбо Хто раздольна так спявае?

    КАРАГОД СВЯТА віраваў, запрашаў у залу, дзе вось-вось павінен быў пачацца святочны канцэрт (адначасова — адборачны тур у Гародню, нязменную сталіцу “Суквецця”). На сцэне — сімвал фестывалю — сяміколерная кветка.

    Два дзясяткі калектываў і асобных выканаўцаў стараліся паказаць гледачам і патрабавальнаму журы творчыя здабыткі, а значыцца і самую душу сваіх народаў — карэйскага і яўрэйскага, узбекскага і туркменскага, казахскага і башкірскага, польскага і малдаўскага, рускага і ўкраінскага. Геаграфія ўдзельнікаў была надзвычай шырокаю. І па задуме арганізатараў пачыналася з народаў далёкіх, каб прыйсці ў рэшце рэшт да суседзяў блізкіх. Таму і распачынаў творчае спаборніцтва прадстаўнік экзатычнай для нас культуры — студэнт-філолаг Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А.С.Пушкіна Хван Джон Хва з Сяула (Паўднёвая Карэя). Народная песня, названая па-ўсходняму квяціста “Не спяшайся — сапраўднае каханне жыве 500 гадоў”, стала цудоўным пачаткам канцэрта. А завяршыў канцэртную праграму агністы ўкраінскі “Гапак”.

    Сярод гэтага шматмоўя і культурнай разнастайнасці вельмі гожа выглядалі жабінкаўцы — узорны дзіцячы калектыў “Каруначкі” пад кіраўніцтвам Ірыны Румко і вакальная група “Раздолле”, якую “вёў у ліхую танцавальна-песенную казацкую атаку” Аляксандр Чарнушыч.

    Выхаванцы “Каруначкаў” Іра Муха і Каця Самасюк ужо другі раз на “Суквецці культур”, для Лізы Карпук і Каці Гаўрылковіч — гэта першы ўдзел у прэстыжным фестывалі. Амаль аднагалосна дзяліліся яны ўражаннямі:

    — Падабаецца атмасфера і арганізаванасць свята, а яшчэ — новыя знаёмствы, нават надвор’е сяброўскае, цёплае і ўсмешліва-сонечнае. — Пры гэтым на твары саміх маладых артыстак ні на імгненне не набягала хмарынка.

    Чацвёрка дзяўчат выканала жартоўную кадрыльную забаву “Стряпухи”, і гледачы прынялі гарэзлівы танец настолькі цёпла, нібыта на сцэне кружыліся родныя дзеці.

    Вакальная група “Раздолле”, у складзе якой, акрамя кіраўніка, працаўнікі цукровага завода Мікалай Новік, Ілья Крывец і Эдуард Войцік, стварыла сапраўдны фурор сваім выкананнем песні “На горе стоял казак”. Дастаткова сказаць, што жабінкаўскія спевакі былі адзінымі, хто ўнёс замінку ў стройнае вядзенне канцэрта: пасля іх выступлення вядучым міжволі давялося зрабіць паўзу, бо нельга было працягваць яго з-за шматлікіх апладысментаў і воклічаў “біс!” ды “брава!” А настаўнік маларыцкай гімназіі Леанід Лук’янчук, што сядзеў побач, прамовіў у захапленні:

    — Не ведаю, што там вырашыць журы, а я б вашых “салодкіх” казачкоў узяў бы ў фінал абавязкова.

    — Вашыя б словы, Леанід Ксенафонтавіч, ды богу ў вушы! Ці хоць журы — для пачатку!

    У складзе рэспубліканскага журы — скрозь гучныя імёны, сапраўды аўтарытэтныя асобы ў галіне айчыннай культуры. І ім, сапраўдным прафесіяналам, вырашаць, каму летам у Гародні спяваць, а каму агарод абрабляць…

    Так, абласная частка свята скончылася. Неўзабаве даведаемся імёны самых лепшых, што атрымаюць вышэйшыя балы ад патрабавальнага журы і “пуцёўку” ў горад над Нёманам. Пераможцы будуць абавязкова. А пераможаных на такіх святах не бывае. Паколькі абласны тур рэспубліканскага фестывалю даўно ўжо стаў прыкметнай грамадскай падзеяй у жыцці Берасцейшчыны, сапраўднай пры-гожай візітоўкай шматнацыянальнага краю, дзе праз “Суквецце культур” зацвярджаецца суладдзе жыцця.

    На здымках: запамінальныя моманты абласнога тура ХІ Рэспубліканскага фестывалю нацыянальных культур “Суквецце культур” у Маларыце.

    Фота аўтара.